اطلاق مقامى : آن است كه متكلّم در موقعيت و مقامى باشد كه مخاطب يقين حاصل نمايد كه وى در مقام بيان مقصودش بوده ، يعنى تمامى آنچه كه در غرض وى دخالت داشته بيان نموده است . اعتبارات ماهيّت علماى اصول در بيان الفاظ مطلق همچون اسماء اجناس ، بحث مربوط به اعتبارات ماهيت را مطرح مىكنند . و آن بقرار زير است : الف ) ماهيّت به شرط شيىء عبارت از آن است كه ماهيت به گونه‌اى مورد ملاحظه قرار گيرد كه مشروط به وجود يك امر خارجى باشد . چنان كه مولى به عبدش مىگويد : « اعتق رقبة مؤمنة » كه آزادى بنده را به ايمان منوط نموده است . ب ) ماهيّت به شرط لا ماهيّت به گونه‌اى اعتبار گردد كه به عدم وجود شيىء مشروط باشد . مثل اينكه مولى بفرمايد : بر مسافر واجب است نمازش را قصر بخواند ، مشروط بر اينكه در سفرش معصيت خدا نكند . بديهى است در اينجا عدم عصيان به عنوان قيد در موضوع حكم اخذ شده است . ج ) ماهيّت لا به شرط :